Kiedy zarząd musi złożyć wniosek o upadłość

Najkosztowniejsze błędy w spółkach w kryzysie nie biorą się z samego kryzysu, tylko z przeoczenia momentu, w którym prawo nakazuje zareagować. Od tej daty biegnie termin, po którym za długi spółki odpowiada się już majątkiem prywatnym.

Kiedy spółka jest niewypłacalna

Prawo upadłościowe wskazuje dwie niezależne podstawy:

• Utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa wprowadza domniemanie, że stan ten istnieje, jeżeli opóźnienie w regulowaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące.
• Nadmierne zadłużenie — dotyczy osób prawnych: zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku spółki, a stan ten utrzymuje się dłużej niż dwadzieścia cztery miesiące.

Wystarczy jedna z nich. W praktyce spory dotyczą najczęściej tego, które zobowiązania były naprawdę wymagalne i sporne — dlatego warto tę datę ustalić z dokumentów, zanim zrobi to syndyk albo wierzyciel.

Termin: trzydzieści dni

Wniosek o ogłoszenie upadłości należy złożyć w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Obowiązek ciąży na każdym członku zarządu osobno — nie zdejmuje go podział obowiązków wewnątrz zarządu ani nieobecność na posiedzeniu.

Co grozi za spóźnienie

• odpowiedzialność odszkodowawcza wobec wierzycieli za szkodę wynikłą z niezłożenia wniosku w terminie,
• odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o., gdy egzekucja wobec niej okaże się bezskuteczna (art. 299 k.s.h.),
• odpowiedzialność za zaległości podatkowe i składkowe (art. 116 Ordynacji podatkowej),
• zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i zasiadania w organach spółek — orzekany na okres od roku do dziesięciu lat,
• odpowiedzialność karna za niezgłoszenie wniosku (art. 586 k.s.h.).

Co realnie uwalnia od odpowiedzialności

Członek zarządu uwolni się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Alternatywnie — że niezłożenie wniosku nastąpiło bez jego winy albo że mimo niezłożenia wierzyciel nie poniósł szkody.

Praktyczny wniosek jest taki, że restrukturyzacja złożona w terminie chroni tak samo jak upadłość, a przy tym pozwala utrzymać przedsiębiorstwo. Dlatego przy pierwszych sygnałach utraty płynności warto liczyć nie tylko pieniądze, ale i dni.

Co przygotować przed rozmową z prawnikiem

Zestawienie zobowiązań z terminami wymagalności i informacją, które są sporne; bilans i rachunek wyników za ostatnie okresy; harmonogram wpływów i wydatków na najbliższe miesiące; wykaz zabezpieczeń i poręczeń — także tych udzielonych osobiście przez członków zarządu.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy sprawy.